అవసరం అన్నిటికీ గురువు...

మనిషికి అవసరం అన్ని నేర్పిస్తుంది.ఏమీ తెలియని వాడు కూడా పట్టుదలతో అన్ని నేర్చుకుని (కనీసం బ్రతకడం ఎలాగో)బ్రతకగలడు.ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ నిరాశ ఆవరించకుండా జాగ్రత్తపడండి చాలు,మంచి రోజు తప్పకుండా ఒకరోజు ఆలశ్యమయినా దానంతటదే వస్తుంది వెతుక్కుంటూ, అప్పుడు మాత్రం తప్పకుండా జాగ్రత్త పడండి.ఇది నా అనుభవం నాకు నేర్పిన పాఠం.ఇటువంటి ఆర్ధిక మాంద్యపు గడ్డు పరిస్థితిలో ఎవరికన్నా ఉపయోగ పడుతుందేమో(కనీసం కొంచం ధైర్యం వచ్చినా చాలు) అని రాస్తున్నా.
2001 ఏప్రిల్-మే కాలంలో అప్పటికి హైదరాబాద్ లో నేను పనిచేస్తున్న కంపెనీ వాళ్ళు కొత్త పవర్ ప్రోజెక్ట్స్ ఏమీ రాలేదు ఉన్నది కూడా ఏదో ప్రభుత్వం క్లియరెన్స్ ఇంకా రాలేదనో, రాదనో మొత్తానికి ఒక్కొక్కళ్ళనీ ఇంటికి వెళ్ళండన్నారు.చాణక్యుడు చెప్పినట్టు నిలువుగా పెరిగిన చెట్లు ముందు నరుకుతారని నిజాయితీగా పనిచేసేవాళ్ళని కూడా ముందే పీకేస్తారు అన్నిచోట్లా.అదే మనకి అనువర్తిస్తుంది ఇక్కడ కూడా.దానికి ముందే సిద్ధపడ్డానేమో కాంతికి ముందే చెప్పి ఉంచా ఇదీ పరిస్థితి మనం కొంచం జాగ్రత్తగా ఉండాలి కొన్నాళ్ళు అంటే ఇంకో ఉద్యోగం దొరికేంతవరకూ,అంటే భారత దేశపు ఇల్లాలు కదా ఊ అంది(ఇలాంటోడ్ని కట్టుకున్న ఏ ఇల్లాలయినా ఇంతకంటే ఏమి చెప్తుందీ, ఏమి చేస్తుందన్నది అసలు విషయం).
సరే ఏదో ఆ రోజు రానే వచ్చింది ఓ మూడు నెల్ల జీతం చెతిలో పెట్టి సాగనంపారు ఇంటికి, అలా ఒక అవతారం ముగిసింది.
ఇంకో కొత్త అవతారం ఎత్తాలి ఎలా సమయం ఆసన్నమయింది,కానీ ఏ అవతారమా అని అలోచిస్తూ ఒక నెల మెల్లిగా గడిపేసాను ఈలోపున బంధు మిత్రులకి తెల్సిపోయింది విషయం,అలా పాకి వైజాగులో ఉంటున్న మా ఇంట్లో వాళ్ళకి తెలిసింది అన్నయ్య ద్వారా వాడేదో బేంక్ పనిమీద హైదరాబాద్ వచ్చినప్పుడు.అన్నయ్య అడిగాడు భోజనం చేస్తూ వైజాగు వచ్చెయ్యమని అందరమూ కలిసే ఉందామని కాని నేను ఒప్పుకోలేదు.ఏదో ఒక ఉద్యోగం వచ్చేవరకూ ఇక్కడే ఉండి మేనేజ్ చేస్తాలే అని చెప్పేసా.వీడెలాగూ మాట వినేరకం కాదని తెల్సి అన్నయ్య కూడా వదిలేసాడు. మధ్యలో మా మావా, పెద్దాయనా,తోడల్లుడి పలకరింపులు పరమర్శలూ అవుతూనే ఇంకో నెల గడిచింది.ఉద్యోగ ఫలితం శూన్యం,చిల్లర స్టేజ్ కి వచ్చేస్తున్నాము మెల్లిగా.
కాని అప్పుడు కూడా ఒఖ్ఖ మాటనని(అంటే ఇంక ముందు జరుగుడు ఎలాగా ఏమిటీ అని,బహుశా ఆ ఒక్క ధైర్యమే నాకు ధైర్యాన్నిచ్చిందేమో మరి) కాంతిని మెచ్చుకోవాలి నిజంగా ఏమిటో గ్యారంటీ,ఆ నమ్మకం నాకే ఆశ్చర్యంగా ఉండేది ఇప్పటికీ.
ఇద్దరు పిల్లలకీ ఎందుకు నాన్న ఇంట్లోనే ఉంటున్నాడో విషయం తెలిసినా అర్ధం అయ్యే స్టేజ్ కాదు కాబట్టి పర్వాలేకపోయింది.
సరే ఇంతలో మా తోడల్లుడి నించి ఫోను,చేసిన ప్రయత్నాలు చాలు ఆ వచ్చే ఉద్యోగమేదో ఇక్కడున్నా వస్తుంది కదా తట్టా బుట్ట సర్దుకుని వైజాగొచ్చేసి ఏదో ఒకటి భుక్తికోసం ప్రయత్నించమని సలహా. ఆలోచిస్తే అదీ సమంజసమే (చేసేదీ చెయ్యగలిగిందీ కూడాఏమీ లేదు)అనిపించింది తర్వాత ఫోన్ చేసి అలాగే అని చెప్పేసా. మెల్లిగా తర్వాత రోజునించీ ఒక్కొక్క పనీ కానిచ్చి(పిల్లల స్కూల్ టి.సీ.లు,గ్యాస్ ట్రాన్స్ ఫర్ వగయిరాలు) వైజాగు వెళ్ళడానికి రేడీ అయ్యాము ఒక వారంలో.
తిరిగి తిరిగి ప్రయాణం ఎక్కడ మొదలెట్టామో మళ్ళీ అక్కడికే వచ్చి చేరాము.వైజాగ్ చేరగానే బీచ్ రోడ్ లో ఓ ఇల్లు అద్దెకి దొరికింది మా పెద్ద అక్కా వాళ్ళింటి దగ్గర.సామాన్లన్నీ సర్దుకోడం పిల్లల్ని సత్యసాయి స్కూల్లో జాయిన్‌చెయ్యడం జరిగాయి(ఫీజులు,ఇంటద్దె అడ్వాన్సుతో సహా మా తోడల్లుడే కట్టాడు).రోజూ వచ్చి వెళ్తుండేవారు అందరూ(అసలే మాకు జనాల పుట్ట ఎక్కువ వైజాగులో, అందులోనూ బీచ్ రోడ్లో ఇల్లూ) సరదాకో, సమాచారానికో, విమర్శకో, అనునయించడానికో, అవకాశానికో(బాగా అయింది వీడికి అని)ఏదో ఒకదానికి.మెల్లిగా ఒక వారం గడిచింది.

ఈ ఏడు రోజుల్లో ఆ ఇంటి మహత్యమో,మా పరిస్థితి ప్రభావమో తెలియదు గానీ పగలు బాగానే గడిచేది కానీ రాత్రి తెల్లరాలంటే ఒక విధంగా నరకం చూశామని చెప్పొచ్చు.నిద్ర పట్టదు,ఏడుపు రాదు,ఇద్దరం ఏమి మాట్లాడుకోవాలో తెలియదు,ఏమి చెయ్యాలో(ఆత్మహత్యా..ఉహూ ఆఒక్కటీ తప్పితే ఇంకేదయినా… ఇంకేంటీ…ఏమో నాకేమెరుక) తెలియదు,అందరూ ఉన్నారన్న ధైర్యం ఉంది కానీ ఎన్నాళ్ళిలా,ఏమో తెలియదు?కాని ప్రత్యక్ష నరకం మాత్రం ఇదే...
ఆ పైవారంలో వెంటనే ఇల్లు మార్చేసాము మా తోడల్లుడి ఇంటికి కూతవేటు దూరంలోకి(బహుశా ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉపయోగపడతాయనేమో ఇదివరకు ఉమ్మడికుటుంబ వ్యవస్థ ఉండేది అనిపిస్తుంది)...కొంచం మనశ్శాంతి చిక్కింది.
ఇల్లు అక్కడ తీసుకున్నామన్న మాటే కానీ(అది పూర్తిగా సామాన్లు పెట్టుకోడానికే ఉపయోగపడింది) తిండీ నిద్రా అన్ని పూర్తిగా తోడల్లుడింట్లోనే.ఇక బంధుగణానికి మంచి కాలక్షేపం చెప్పుకోడానికి మా గురించి, కాంతి వాళ్ళింట్లో వంటమనిషి(ఇంకా ముందుకెళ్ళారేమో కూడా రాయడానికి బాగుండదు), నేనూ పిల్లల్లూ పనిమనిషులూ,మా తోడల్లుడు చాలా అదృష్టవంతుడు(ట) పైసా ఖర్చు లేకుండా ఇంతమంది దొరికినందుకు (ఇవన్నీ విని నవ్వుకునే వాళ్ళం మేమంతా కూర్చుని మాట్లాడుకుంటు న్నప్పుడు).
నా జేబులో ఐదు పైసలు కూడా ఖర్చు పెట్టనీకుండా (ఉంటే కదా నాదగ్గర)ఏడాదిన్నర పాటు పోషించారు మొగుడూ పెళ్ళం కూడా నన్నూ నా పిల్లల్నీ మహనుభావులు(ఒఖ్ఖ మాట అనకుండా,
కనీసం నాకు సంపాదన లేదు అన్న బాధ తెలీకుండా) ఏమిచ్చి రుణం తీర్చుకోవాలో తెలియదు కానీ...
సరే ఓ రోజు అలా బయటకి వెళ్ళి త్రినేత్రా సూపర్ మార్కెట్ లో సరుకులు తెచ్చుకుందామని వెళ్ళాము అందరం కల్సి.సామాన్లన్నీ కొనేసి బిల్ పే చేస్తుంటే వచ్చింది ఆలోచన అవును మనమే ఒక సూపర్ మార్కెట్ లాంటిది పెడితే,ఉన్న మన జనాల్లో కొంతమంది కొన్నా మిగతాది మంచి లొకేషన్ అయితే(అంటే ఎక్కువగా ఫ్లేట్స్ అవీ ఉన్న లొకేషన్)మామూలుగా జరుగుబాటుకి పెద్ద లోటుండక పోవచ్చేమో అనిపించింది.సరే పనులన్నీ కానిచ్చి ఇంట్లో సమవేశమయ్యాము అందరం.ఆలోచన బాగానే ఉందనిపించింది. చదివిన చదువేంటి చేసే పనేంటి అంటూ అనుకున్నా బ్రతుకుతెరువు ముఖ్యం అన్న మాటకే ఓటు పడ్డంతో ఏదో ఒకటి మొదలెడితే ఆపైన మిగతా విషయం చూడచ్చు అనుకుని ఫైనాన్సు తోడల్లుడు ఇస్తానంటే మళ్ళీ తీసుకునే ఒప్పందం మీద(ఎప్పటికయినా)ఒప్పుకుని ఆ తర్వాత రోజునించే దానికి సరిపడా విధి విధానాలన్నీ పోగుచేసుకుని, ఫార్మాలిటీస్ అన్నీ పూర్తి చేసి మెల్లిగా ఒక 200దగ్గర ఫ్లేట్స్ ఉండే ఏరియా లో ఒక షాప్ ఒకటి తీసుకుని మొత్తానికి “సాయి బాలాజీ సూపర్ మార్కెట్” పేరు తో ప్రారంభోత్సవం చేయించాము.
మెల్లిగా బాలారిష్టాలు అన్నీ దాటుకుంటూ ఒకనెల గడిచింది.పొద్దున్నే ఎలాగూ లేవడం
అలవాటయినా షాప్ దగ్గర పిల్లల స్కూల్స్ కి వెళ్ళేలోపు షాప్ తెరిస్తే కొంచం సేల్స్(ఈ పాలూ, బ్రెడ్డూ, గుడ్లూ, పెన్ను,పెన్సిల్,మేప్స్ ఇలా ఏదో ఒకటి)అవుతాయని ఉదయం 6గంటలకి మొదలెట్టి రాత్రి 10గంటల షాప్ మూసే వరకూ కూర్చోవాల్సి వచ్చేది(మధ్యాహ్నం ఒక గంట విరామం తప్పిస్తే).

సరే కొంటారనుకున్న మా జనాలెవరూ కొనకపోగా(ఇళ్ళకి డెలివరీ ఇస్తామన్నా కూడా)షాప్ పెట్టిన ఏరియాలో జనాలు మాత్రం బాగానే సహాయపడ్డారు(మా ఫ్రెండ్స్ సర్కిల్ లో వాళ్ళ వాళ్ళకి చెప్పి ఇలా)సామాన్లు కొని కనీసం మానవత్వంతో.అప్పటికే ఆ ఏరియాలో ఇంకా పెద్ద పెద్ద షాపులు ఉన్నా (ఇవి మెయిన్ రోడ్దుమీద ఉన్నాయి)నా షాప్ కొంచం ఇళ్ళున్న లొకేషన్ లోనే ఉండడం కొంచం లాభించింది కూడా.సరే తెలియని దార్లోకి వెళ్ళినా మెల్లిగా పర్వాలేదు ఫెయిల్ అవలేదు అనిపించింది. కానీ ఇదెన్నాళ్ళు మళ్ళీ అలోచన.బాగా ఆకలేసినవాడికి ఏది దొరికితే అది తిని, అదయ్యాక ఇంకోటేదో ఉంటే బాగుండునని,ఇంకా పంచభక్ష్యపరమాన్నాలుంటే బాగుండునని ఇలా మనిషి సైకాలజీ పని చెయ్యడం మొదలెట్టింది. ఈలోపున ఇంకో స్నేహితుడు హైదరాబాద్ నించి వచ్చి గురూ నా ప్రోడక్ట్స్(అతనికి ఇండస్ట్రియల్ సేఫ్టీ,ఫైర్ ఫైటింగ్ డీలర్‌షిప్స్ ఉన్నాయి)కి వైజాగ్ రెప్రెజెంటేటివ్ గా ఉంటావా,ఒక్కణ్ణి చేసుకోలేకపోతున్నా అని అడిగాడు.సరే అతని తరపున నేను బిజినెస్ డెవెలప్ చేసేట్టు,ఇంకో కుర్రాడ్ని పెట్టుకుని ఆ పనులకి అతన్ని తిప్పేట్టు మనం ఫోన్ లో విషయాన్ని చక్కబెట్టేట్టు(స్వామి కార్యం, స్వకార్యం రెండూ జరిగేట్టు)అతనితో ఒప్పందం చేసుకుని ఇంకొంచం ఊపిరి పీల్చుకున్నా.తర్వాత రోజు నించి మధ్య మధ్యలో ఒక గంట కాంతి వచ్చి షాప్ లో కూర్చునే ఏర్పాటు చేసి తనకీ అలవాటయ్యే వరకూ ఉండి మెల్లిగా వేరే వ్యాపకాన్ని కూడ నడిపిస్తూ కొన్నాళ్ళు గడిపాము.ఓక ఏడాది గడిచింది.లాభమూ లేదు నష్టమూ లేదు అలాగని మిగిలిందీ లేదు,ఖాళీగా మాత్రం లేను అంతే.

ఈలోపున మా షరీఫ్ చేత కూడా ఒక స్టేషనరీ షాప్ పెట్టించాను వాళ్ళింటికి దగ్గర్లోనే,ఆ బిజినెస్ కి కావాల్సిన కొన్ని ఆర్డర్స్ కూడా ఇప్పించాను(శంకరాభరణం లో శంకర శాస్త్రి ఏమయ్యా దాసూ కలిసే సుఖాల్ని అనుభవించాము,కష్టాల్ని కూడా కలిసే అనుభవిద్దాము అని అన్నట్టు).

ఓ రోజు 10గంటల ప్రాంతంలో షాప్ లో ఉండగా నా స్నేహితుడు “జెట్టీ” దుబాయి నించి సెలవులో వచ్చాడు,ఏంటి బాస్ ఎన్నాళ్ళయింది చూసి నిన్ను,ఇదేంటి ఈషాప్ వ్యవహారం అంటూ.అలా కష్టం సుఖం చెప్పుకుంటూ ఉండగా వాడే అన్నాడు మన మిశ్రా(అంతకు ముందు నన్ను తీసేసిన కంపెనీలో మేమంతా కల్సి పనిచేసాము) దుబాయిలో వేరే కంపెనీలో చేరాడు.వాళ్ళకి కొత్త ప్రోజేక్ట్ ఒకటి వచ్చిందట, జనాలు కావాలి కదా కనుక్కో ఒకసారి అని ఓ సలహా ఇచ్చి మళ్ళీ కలుద్దాము అని వెళ్ళిపోయాడు. సరే వాడు అలా వెళ్ళాడో లేదో ఫోన్ మోగింది,ఏదో ఆర్డర్ బుకింగేమో అని పెన్ను స్లిప్పూ పట్టుకుని ఫోన్ ఎత్తగానే షరీఫ్ గాడు ఆల్మోస్ట్ అరుస్తున్నట్టే మాట్లాడుతున్నాడు,సార్ పప్పుగారూ ఇప్పుడే మన అశోక్‌మిశ్రా ఫోన్ చేశాడు నాకు దుబాయ్ నించి మీ ఫోన్ నంబర్ మిస్సయిందట నాకు చేసాడు.వాళ్ళకేదో ప్రోజెక్ట్ కి మన పోస్టులు ఉన్నాయట నాకు ఇంటెరెస్ట్ ఉందా లేదా అని అడిగాడు,మీ విషయం కూడా కనుక్కోమన్నాడు,ఏమి చేద్దాము చెప్పండి అంటూ.
నువ్వు ఫోన్ పెట్టి వెంటనే నా దగ్గరకి రా అని చెప్పిన పది నిముషాల్లో వాడు నా ఎదురుగా ఉన్నాడు ఆయాసపడుతూ స్కూటర్ మీదొచ్చినా కూడా.వాడు స్థిమిత పడ్డాక ఏంటి సార్ ఏమి చేద్దాము అంటే చెప్పాను షరీఫ్ ఈ అవకాశమే నిజమయితే,మనం ఈ ఏడాదిన్నరా ఏదో అజ్ఞాతవాసం చేసాము అనుకుందాము సింపుల్ గా, నీ షాప్ నీ తమ్ముడికి ఇచ్చెయ్ నాది అమ్మేస్తాను లాభమో నష్టమో,నడు వెంటనే అశోక్ గాడితో మాట్లాడి నిజానిజాలేంటో కనుక్కుందాము అని టెలిఫోన్ బూత్ కి వెళ్ళాము ఇద్దరం కల్సి.నాకెందుకో ఈ జెట్టి గాడు రావడం ఇలా సలహా ఇవ్వడం వెంటనే షరిఫ్ ఫోన్, విషయం జరిగేట్టుగానే అనిపించింది,కాని చిన్న సందేహం.
అశోక్ గాడి మొబయిల్ కి ఫోన్ చేశాం,చెయ్యగానే వాడు కుశల ప్రశ్నలేసి విషయం చెప్పాడు నీకింత ఇస్తాము,షరీఫ్ కింత ఇస్తాము వస్తారా అన్నాడు,ఫోన్లోనే తలూపేసాము ఇద్దరమూ,అయితే వెంటనే సి.వి,పాస్‌పోర్ట్ కాపీ ఫేక్స్ చెయ్యండి అన్నాడు.షాప్ గురించి చెప్తే అమ్మి పడెయ్ ఎంతొస్తే అంతకి, మీరు మాత్రం వారంలోపు రెడీ అయిపొండి బయల్దేరడానికి అని తెగేసి చెప్పాడు.
ఇంకా అనుమానం తొలుస్తుంటే(ఫేక్స్ అంటాడు,వారం అంటాడు ఎలా)మా ఇంకో ఫ్రెండ్ రెడ్డికి ఫోన్ (దుబాయ్)చేసాము.అతను వెంటనే చెప్పాడు అశోక్ చెప్పేది నిజమే కానీ వీసా చేతికి వచ్చేవరకూ రిస్క్ చెయ్యద్దు అని సలహా ఇచ్చాడు.షాప్ విషయం అయితే బేరం ఆడి ఉంచుకోండి ఈలోపున వీసా వచ్చేస్తే సెటిల్ చేసుకోండి అని సెలవిచ్చాడు.హమ్మయ్య ఘెట్టిగా ఊపిరి పీల్చుకున్నాము ఇద్దరం ఒక్కసారి.

వెంటనే ఆ పనులన్ని పూర్తిచేసి షాప్ కూడ గమ్మునే కట్టేసి ఇంటికొచ్చి ఆ వార్త చెప్పేసరికి అందరి కళ్ళల్లోనూ ఆనందం. డైనింగ్ టేబిల్ చుట్టూ కూర్చున్న మాకు ఎవరి కళ్ళల్లో నీళ్ళున్నాయో తెలియదు కానీ అందరికి ఎదరి వాళ్ళ కళ్ళల్లో నీళ్ళే కనిపించాయి మసకమసకగా అప్పుడు మాత్రం.
ఒక తుఫాను వెలిసిన తర్వాత వచ్చే నిశ్శబ్దం,
ఒక యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత మిగిలిన ప్రశాంతత,
చిన్న ఆలోచనకీ..ఇంకొంత ఆవేశానికీ మధ్య గీత...
ఒక చావుకీ బ్రతుకుకీ మధ్య ఉన్న జీవితం…అంతే...

కొన్ని నాకు నచ్చిన కోట్స్(యండమూరి నవలలనించి)
డబ్బు సంపాదన పూల పానుపు కాదు.ఆ పరమపదసోపానంలో ఏదో ఒక పడగనీడన ప్రతీ మనిషీ రోదించే ఉంటాడు.కనీసం నిశ్శబ్దంగా నయినా రోదించకుండా లక్ష్మిని చేపట్టివాడెవడూ లేడు... టాటా బిర్లాలతో సహా...


ఒక సమస్య వల్ల మనకి నష్టం కలిగించవచ్చు.కానీ దాని వల్ల ఒక మంచి కూడా జరుగుతుంది. ఎలుకలు బొద్దింకలు బాక్టీరియా వైరస్ ఇలాంటివన్ని కీడూ చేసేవే.కానీ క్రిమిసమ్హారక మందులు, రోగనిరోధక టీకాలు చివరికి ఎలుకల బోనులు తయారుచేసేవారి ఉపాధి కూడా దీని మీదే ఆధారపడి ఉంటుందన్న విషయాన్ని మనం మర్చిపోకూడదు అన్నాడు సోక్రటీస్.తత్వానికి పరాకాష్టయిన ఈ స్టేట్ మెంట్ చాలా చేదు సత్యం. ప్రపంచంలో మనిషికి కీడు చేసే ఈ ప్రాణులే లేకపోతే కొన్ని కోట్ల మంది నిరుద్యోగులవుతారు.చివరికి మరణం కూడ ఓటమి కాదు.ఒక మనిషి మరణం ఒక కాటి కాపరిని, ఒక కట్టెలు అమ్మేవాడ్ని పోషిస్తుంది అన్న విషయం తెల్సుకుంటే ప్రతీ సమస్యకీ ఏదో ఒక లాభముండే తీరుతుందన్న సత్యం బోధపడుతుంది.

అన్నీ కోల్పోయినప్పటికీ,జీరో బేస్డ్ స్థాయి నించీ జీవితాన్ని మొదలెట్టచ్చు…

మనం గెల్చినప్పుడు చప్పట్లు కొట్టేవాళ్ళూ,మనం ఓడిపోయినప్పుడు మన భుజం తట్టేవాళ్ళూ నలుగురు లేనప్పుడు ఎంత సంపాదించినా,ఎంత పోగొట్టుకున్న తేడా ఏమీ ఉండదు...(ఇది మాత్రం నువ్వు నాకు నచ్చావు సినిమాలోంచి)